De wereld vergaat een andere keer

We hebben 2 januari 2012 gehad, 1 februari 2012. Net overleefden we ook de apocalyps van 12 december 2012. Ik ben een beetje de tel kwijt en je begrijpt al dat ik ageer tegen als die vreselijke verhalen van het einde van de wereld. Waar komt dat hele gedoe nou vandaan dat op 21 december nu dan toch wel echt de wereld zal vergaan?

Deze stenen kalender wordt meestal getoond als het over Maya kalenders
gaat. In werkelijkheid is het een object van de Azteken. Zij baseerden hun
kalenders op die van de Mayacultuur. Al enkele jaren denken wetenschap-
pers dat deze steen geen specifieke kalenderfunctie had. Het was
waarschijnlijk een versiering bij het altaar waar mensen werden geofferd.
Antropologen noemden deze steen de 'Zonnesteen' - voor de god Tonatuih
die je in het midden kunt zien.

Volgens de berichten zijn de Maya's de boosdoeners. Deze lieve mensen hadden een aantal zaken goed voor elkaar, ver voordat wij zover waren in de moerassen van wat Nederland moest worden. In de Maya maatschappij was een agenda bijhouden heel belangrijk. Daarvoor hadden ze een ingenieuze kalender ontwikkeld. Ze gebruikten daarin onder andere: kin (1 dag), uinal (20 dagen), tun (~1 jaar), katun (~20 jaar), baktun (~394 jaar) en pictun (~7885 jaar). Deze eenheden kun je net zo gebruiken op een manier zoals wij decenia, eeuwen en millenia gebruiken. Bijvoorbeeld: 1 katun duurt 20 tun; 1 pictun duurt 20 baktun; etc.

Vier lange nummers op de noordmuur van een Maya huisruine
zijn verbonden met de Maya kalender. Ze tonen berekeningen
over de maan en mogelijk Venus en Mars. Foto: REUTERS/
William Saturno en David Stuart/National Geographic

Volgens het geloof van de Maya's zou de wereld na elke pictun (zeg maar, het Maya-millennium) vernietigd worden en weer opnieuw gecreëerd worden. Het is ongetwijfeld lastig wanneer we dat moment zouden meemaken, maar zo ver is het nog lang niet. Berekeningen aan het huidige pictum met mijn eigen rekenmachine vertellen me dat zo'n 3114 jaar voor Christus de aarde volgens de Maya's gecreëerd werd. En het einde van de huidige wereld vindt plaats op 12 oktober in het jaar 4772. Dat duurt dus nog wel even...

Maar wat is er dan met de datum van 21 december 2012? Dit is precies de datum dat het huidige baktun afloopt, zeg maar de Maya-eeuw. Er zijn overigens wel Maya-geschriften waarin deze datum vermeld wordt. Wat profeten, waarzeggers, heksen, hippies of wie dan ook, denken bij deze datum, heeft echter niets met de Maya's te maken. Het apocalyptisch denken is een uitvinding van de Christenen om precies te zijn... De Maya's kennen helemaal geen laatste oordeel mythologie.

Ik begin steeds vaker te denken aan de millenniumbug die er niet bleek te zijn op 1 januari 2000. Volgens mij heeft de mensheid iets met aflopende klokken en kalenders. We tellen ook altijd af op Oudejaarsavond. Is het soms mens-eigen  dat we stiekem een beetje bang zijn dat er geen nieuw jaar achteraan komt? Dan wordt het volgend jaar nog interessant! De beste wensen voor 2013...

Meer informatie
- Goede uitleg over de Maya-kalender: Mayakalender op Wikipedia
- De onwaarheden rond het einde van de wereld op een rijtje: 2012 fenomeen op Wikipedia
- Een artikel over relatief jonge vondsten die de apocalyps in 2012 verder ontkrachten: Newly discovered Mayan calendar further disproves doomsday myth

The English translation of this item:the world will end but not now.

Voyager I en II verlaten bijna het zonnestelsel

De in augustus en september 1977 gelanceerde satellieten Voyager I en Voyager II zijn de verst verwijderde objecten die ooit door mensen de ruimte in geslingerd zijn. Ik ben altijd extra geïnteresseerd geweest in die twee satellieten omdat ze net voor en net na mijn geboorte gelanceerd werden. Waar hangen ze na 35 jaar helemaal uit, die twee? Voyager I bevindt zich op de onbegrijpelijke afstand van 18,42 miljard kilometer (18,42 terameter voor de nerds onder ons). Voyager II is net 15 terameter ver weg.

Voyager II vertrok twee weken eerder, maar is inmiddels ingehaald door
Voyager I. Beide satellieten verlaten nu bijna de heliosfeer, de invloedssfeer
van de zon.

Die afstand is ver, maar haalt het niet bij afstanden zoals lichtjaren. De tijd die het duurt voordat een databericht van Voyager I de aarde bereikt heeft is dik 17 uur. Zo'n radiobericht heeft de snelheid van het licht. Je zou dus kunnen zeggen dat Voyager I zich op een afstand van 17 lichtuur bevindt. Een lichtjaar is dus nog 515 keer langer dan de afstand tot deze satelliet tot de aarde.

Afbeelding van de Voyager satelliet. In de metalen buis aan
de onderzijde zit de radioactieve stroombron. De grote
schotel is nodig om met de aarde te communiceren. De hele
lange antenne wordt gebruikt om metingen aan het zwakke
magnetische effect van de zonnewind te doen.

Ergens in de volgende 10 tot 15 jaar verlaat de Voyager I uiteindelijk het zonnestelsel. Waarschijnlijk duurt het nog een paar jaar voordat energievoorziening het af laat weten of de afstand tot de aarde te veel problemen gaat geven. De vraag is dus of ze dat bijzondere moment nog meemaken. In ieder geval worden die twee bijzondere satellieten, inclusief hun boodschap van de mensheid, dan gewoon de twee verst verwijderde stukken stukken afval ooit door mensen de ruimte in geslingerd.

Plaquette op de Voyager satellieten met informatie aan
buitenaardsen over wie wij mensen zijn en waar de aarde
zich bevindt. Wat al die tekens en schema's betekenen komt
ooit in een volgende blog bijdrage.

Meer informatie:
- Volg hier live de afstand tussen de Voyagers I en II en de aarde: Voyager.jpl.nasa.gov
- De laatste metingen van Voyager I geven te denken of de satelliet wel echt binnenkort de invloedssfeer van de zon zal verlaten. Waarschijnlijk duurt het nog wel meer dan een decennium: Voyager 1: 'reports of my exit are greatly exaggerated'

English version of this blog item: Voyager I and II are leaving our Solar system

From the edge of space; hoogste marketingstunt ooit

Die Felix Baumgartner toch, die in vol Red Bull-ornaat een sprong waagde van 39 km hoogte. Zogenaamd om wetenschappelijke ontdekkingen te doen en zogenaamd van de rand van onze atmosfeer. Je zult al door hebben dat ik er kromme tenen van krijg. En het ergste is nog wel dat Red Bull en alle mediapartners maar nieuws blijven brengen over deze sprong.

"From the edge of space" is de telkens terugkerende tekst. Over het algemeen wordt de Kármánlijn aangehouden als de grens waar de ruimte begint. Dit is 100 km hoog. En wist je dat zelfs op 355 km hoogte het internationale ruimtestation ISS nog een klein beetje wordt afgeremd door de laatste moleculen van de aardse atmosfeer? Baumgartner is dus niet eens in de buurt van de ruimte geweest.

De records die Baumgartner brak (de hoogste parachutesprong, de hoogste ballonvaart en sneller gaan dan de snelheid van het geluid) zijn geen hoogstandjes van 2012. Het zijn slechts verbeteringen van records van Joseph Kittinger uit 1960, nota bene. Kittinger sprong van 31 km naar beneden, was zelfs langer in vrije val, dat record heeft Baumgartner dus niet verbroken. Hij viel met een maximum snelheid van 988 km/h, niet eens zoveel minder dan de geluidssnelheid (1236 km/h). In ruim 50 jaar is daar dus weinig aan toegevoegd...

Joseph Kittinger springt op 16 augustus 1960 uit een ballon
op 31,3 km hoogte. 

Ik heb altijd een zwak gehad voor Kittinger. Een typisch voorbeeld van iemand die het onwetende in stapte, gewoon om te proberen hoe het zou zijn. Iemand moest het doen, toch? Hij verlor er bijna zijn arm mee omdat een handschoen faalde bij -50C. Hier werd echte wetenschappelijke vooruitgang geboekt, ook al zag het er niet zo gelikt uit.

Red Bull maakt er een gelikt reclamespotje van. Het is gewoon een marketingmachine die draait op gebakken lucht. Het typeert helaas de tijdgeest. Geen inhoudelijke vernieuwing, maar vooral oude wijn in nieuwe zakken. Spektakel en amusement vieren hoogtij ten koste van inhoudelijke vooruitgang. Ik walg erbij, laat dat duidelijk zijn.

Meer weten?
De site van Red Bull, zonder al te veel informatie: www.redbullstratos.com/the-mission/world-record-jump/
Voor het geval iemand wil lezen waar het in 1960 echt om ging: wikipedia.org/wiki/Project_Excelsior

The English version of this blog item: From the edge of space, highest marketing campaign ever.

Nieuwsgierig naar Curiosity?

Waar hangt ie nou eigenlijk uit die nieuwsgierige aap? Nou ja, hij is wel iets groter dan een mens of een aap. Hij is ongeveer zo groot als een gemiddelde gezinsauto...

Curiosity is na zijn landing op Mars eerste en paar weken helemaal getest. Alle meetapparatuur moest geijkt worden aan het lokale zonlicht, de marsatmosfeer, de zwaartekracht, etc. Er zijn ook vaste stoffen en een beetje lucht vanaf de aarde meegestuurd met de Curiosity waarvan de samenstelling bekend was. Door die stoffen eerst te meten kon de apparatuur goed worden afgesteld.

Nu alles goed werkt is het wagentje op pad gegaan in de Gale krater. Vandaag ongeveer passeert het hij de 0,3 km op de teller, een nieuwe mijlpaal. Vorige maand konden we al zien waar en hoe de Curiosity geland was:

Daarna uploadde een creatieve geest een panorama gemaakt door Curiosity op Citypanorama's en andere panoramasites  zodat je jezelf net als met Streetview op Mars kunt wanen: http://www.panoramas.dk/mars/curiosity-first-color-360.html 

Gister werd het spoor getoond hoever het wagentje tot nu toe gereden heeft. Hij is onderweg naar Glenelg voor zijn eerste opdracht. De satellietfoto impliceert dat daar drie soorten bodems of gesteenten als een soort drielandenpunt bijeen komen. Maar misschien blijkt er ter plaatse niets interessants te zien te zijn.

De nummertjes die langs de lijn staan zijn de Mars-dagen, of Sols.
Elke dag rijdt Curiosity dus een klein stukje...

Meer lezen: http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-19513490
Volg de tweets van het marswagentje: @MarsCuriosity